Trong Trường Đá Gà: 5 dấu hiệu nhận bệnh

Trong Trường Đá Gà: 5 dấu hiệu nhận bệnh

Gà chọi bị bệnh thường không biểu hiện bằng một dấu hiệu duy nhất, mà là sự thay đổi đồng thời ở ăn uống, phân, hô hấp, mào, mắt và dáng đứng. Trường Đá Gà cung cấp cẩm nang chăm sóc gà chọi cho người nuôi tại Việt Nam, tập trung vào cách phát hiện sớm trước khi bệnh lây lan hoặc chuyển nặng. Gà khỏe thường nhanh nhẹn, mắt sáng, mào đỏ, lông gọn, phân thành khuôn và ăn uống ổn định; ngược lại, gà ủ rũ, xù lông, khó thở hoặc tiêu chảy cần được tách riêng ngay. Các bệnh như Newcastle, tụ huyết trùng do Pasteurella multocida, viêm phế quản truyền nhiễm và cầu trùng có tốc độ diễn biến khác nhau; Newcastle có thể gây chết sau 3–4 ngày ở ca nặng. Hãy ghi nhận triệu chứng trong 24 giờ, cách ly cá thể bất thường và liên hệ thú y trước khi dùng thuốc.

Kết luận cốt lõi: nhận biết gà chọi bị bệnh ra sao?

Ngộ nhận phổ biến là chỉ cần thấy gà bỏ ăn mới kết luận bị bệnh. Thực tế, dấu hiệu sớm thường xuất hiện ở phân, tiếng thở, màu mào, độ linh hoạt và lượng nước uống trước khi gà suy kiệt. Theo Cẩm nang Thú y MSD, bệnh hô hấp ở gia cầm có thể biểu hiện bằng ho, hắt hơi, khó thở và giảm ăn, nhưng những dấu hiệu này không đủ để xác định chính xác một bệnh riêng lẻ.

Vì vậy, người nuôi nên quan sát gà chọi theo cùng một khung giờ mỗi ngày, tốt nhất là buổi sáng trước khi cho ăn. Cách này giúp phát hiện thay đổi về sức khỏe thay vì nhầm một lần mệt do vận động với bệnh lý thật sự. Một con gà vừa tập luyện có thể thở nhanh trong thời gian ngắn, nhưng tiếng khò khè kéo dài, há mỏ hoặc vươn cổ để thở lại là cảnh báo cần xử lý.

Bảng kiểm tra nhanh dưới đây giúp sàng lọc ban đầu, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ thú y:

• Mắt: sáng, mở đều, không sưng, không có ghèn đặc hoặc dịch chảy liên tục.
• Mào và tích: đỏ hồng ổn định; tím tái, xanh nhợt hoặc lạnh bất thường là dấu hiệu nguy hiểm.
• Hô hấp: không khò khè, hắt hơi liên tục, ho, há mỏ hay chảy dịch mũi.
• Phân: không quá loãng, không có máu, không có nhiều nhầy và không đổi màu bất thường kéo dài.
• Thể trạng: đứng vững, phản ứng nhanh, không xù lông, không rúc vào góc chuồng.
• Ăn uống: lượng ăn và uống không giảm đột ngột so với ngày trước.

Nếu có từ hai nhóm dấu hiệu trở lên cùng xuất hiện, không nên tiếp tục cho gà vận động hoặc ghép đàn. Hãy xem thêm cẩm nang chăm sóc gà chọi khỏe mạnh để xây dựng lịch theo dõi nhất quán.

Muốn xem thêm các nguyên tắc chăm sóc và phòng bệnh cho gà chọi, quý độc giả có thể tham khảo Trường Đá Gà tại đây.

Tìm hiểu thêm

Người nuôi thực sự nhìn thấy gì ở gà chọi bị bệnh?

Gà chọi bị bệnh thường được nhận ra qua chuỗi thay đổi liên tiếp: giảm hoạt động, xù lông, ăn ít, uống khác thường rồi mới xuất hiện tiêu chảy hoặc khó thở. Các dấu hiệu này có thể chồng lấp giữa Newcastle, tụ huyết trùng, viêm phế quản truyền nhiễm, cầu trùng và nhiễm ký sinh trùng, vì vậy không nên chỉ dựa vào màu phân để tự kết luận. Hãy quan sát cả thời điểm khởi phát, số lượng gà mắc và tốc độ diễn biến.

1. Mắt, đầu và mào thay đổi

Mắt lờ đờ, nhắm nhiều, có ghèn hoặc sưng quanh mí thường phản ánh tình trạng viêm, mất nước hay bệnh toàn thân. Gà bị suy hô hấp có thể vươn cổ, há mỏ, lắc đầu hoặc rướn người để lấy khí; đây là khác biệt đáng chú ý so với gà chỉ mệt sau khi vận động. Mào tím tái, xanh nhợt hoặc lạnh có thể liên quan đến tuần hoàn kém, thiếu oxy hay nhiễm trùng nặng.

Tuy nhiên, màu mào chịu ảnh hưởng bởi ánh sáng, nhiệt độ và giống gà. Gà vừa bị stress do vận chuyển cũng có thể giảm sắc mào trong thời gian ngắn. Điểm cần kiểm tra là dấu hiệu có kéo dài quá 2–4 giờ hay đi kèm bỏ ăn, phân bất thường, thở khó hay không. Nếu mào chuyển tím cùng với khó thở, hãy coi đây là tình huống khẩn cấp thay vì chờ đến ngày hôm sau.

2. Lông, tư thế và mức độ linh hoạt

Gà khỏe thường giữ đầu thẳng, bước chắc, phản ứng khi người đến gần và tự chăm sóc bộ lông. Gà bệnh lại hay đứng im, rúc đầu, xù lông, co chân hoặc tụm vào nơi ấm; ở gà con, hành vi tụ lại dưới nguồn nhiệt là dấu hiệu thường thấy khi bị lạnh hoặc suy yếu. Gà bị đau chân, viêm khớp hoặc nhiễm Reovirus có thể đi khập khiễng, khó đứng và chậm lớn, đặc biệt trong giai đoạn 1–6 tuần tuổi.

Thông tin quan trọng là chậm lớn không đồng nghĩa chắc chắn với thiếu thức ăn. Giun sán, cầu trùng, bệnh đầu đen do Histomonas meleagridis, mật độ nuôi cao và bệnh mãn tính đều có thể làm gà còi cọc. Một con gà đã khỏi bệnh cũng có thể hấp thu dinh dưỡng kém trong nhiều tuần, nên việc tăng khẩu phần đột ngột đôi khi chỉ làm rối loạn tiêu hóa thêm.

3. Phân và nước uống nói lên điều gì?

Phân giúp phát hiện bất thường sớm nhưng không đủ để chẩn đoán riêng lẻ. Phân trắng sữa, xanh, nhiều nước, có nhầy hoặc lẫn máu có thể xuất hiện trong nhiều bệnh khác nhau, trong đó có Newcastle, tụ huyết trùng và cầu trùng. Phân xanh kéo dài kèm bỏ ăn đáng lo hơn phân xanh xuất hiện một lần sau thay đổi thức ăn; phân có máu cần được kiểm tra ngay, nhất là ở gà non.

Người nuôi nên đặt giấy hoặc khay sạch dưới khu vực ngủ qua đêm để quan sát mẫu phân mới, đồng thời ghi lại màu, độ đặc và tần suất. Đừng trộn thuốc kháng sinh, thuốc tẩy giun và vitamin cùng lúc chỉ vì thấy phân xấu. Theo Tổ chức Thú y Thế giới WOAH, kiểm soát dịch bệnh cần dựa trên phát hiện, báo cáo và ngăn lây lan; nguyên tắc cốt lõi là “phát hiện sớm và ứng phó nhanh” trong giám sát sức khỏe động vật.

4. Hô hấp: dấu hiệu không nên chờ đợi

Khò khè, hắt hơi liên tục, ho, chảy dịch mũi, há mỏ, vươn cổ và thở bằng bụng là nhóm dấu hiệu cần ưu tiên. Viêm phế quản truyền nhiễm do Coronavirus ở gà thường lây qua không khí, dịch tiết, phân, dụng cụ, người và động vật trung gian; thời gian ủ bệnh được mô tả khoảng 18–36 giờ. Trong khi đó, Newcastle thường có thể kèm suy sụp, tiêu chảy xanh, ho và dấu hiệu thần kinh như vẹo cổ hoặc mất thăng bằng.

Điểm dễ nhầm là chuồng bí, bụi trấu, amoniac hoặc thời tiết lạnh cũng gây kích ứng đường thở. Nếu triệu chứng giảm rõ sau khi cải thiện thông thoáng trong vài giờ, nguyên nhân môi trường có thể đóng vai trò lớn; nhưng khi nhiều con cùng khò khè, sốt, bỏ ăn hoặc chết nhanh, cần nghĩ đến bệnh truyền nhiễm. Không tự dùng lại toa thuốc cũ, vì cùng một tiếng khò khè có thể liên quan virus, vi khuẩn, nấm hoặc chất lượng không khí.

5. Ăn uống và cân nặng

Gà chọi bỏ ăn một bữa sau khi vận động nặng chưa đủ để kết luận mắc bệnh. Ngược lại, giảm ăn kéo dài 24 giờ, uống nước quá nhiều, mất nước, sụt cân hoặc diều rỗng bất thường cần được ghi nhận cùng các triệu chứng khác. Gà bị bệnh đường ruột thường giảm hấp thu, còn gà nhiễm giun sán có thể ăn vẫn tương đối bình thường nhưng chậm lớn và lông xấu.

Một mẹo thực tế là cân gà vào cùng thời điểm, sử dụng cùng một loại cân và ghi số liệu theo tuần. Sụt 5–10% trọng lượng trong thời gian ngắn là tín hiệu đáng lưu ý, nhưng mức độ nguy hiểm còn tùy tuổi, giống và bệnh nền. Không nên ép ăn nhiều đạm hoặc bổ sung liên tục các sản phẩm như B-Complex, Multivitamin khi chưa biết nguyên nhân; ưu tiên nước sạch, thức ăn dễ tiêu và tư vấn thú y.

Để đối chiếu thêm biểu hiện thể trạng, quý độc giả có thể xem hướng dẫn nhận biết gà chọi khỏe qua mắt, lông và dáng đứng.

Ba điều nào quan trọng nhất khi sàng lọc bệnh?

Ba yếu tố quyết định là tốc độ diễn biến, số lượng gà mắc và nhóm cơ quan bị ảnh hưởng. Một dấu hiệu đơn lẻ thường chưa đủ kết luận, nhưng gà chết đột ngột, nhiều con bệnh cùng lúc hoặc khó thở kèm mào tím là những tín hiệu phải cách ly và gọi thú y ngay. Ghi chép thời gian xuất hiện triệu chứng giúp phân biệt vấn đề cá thể với nguy cơ bùng phát trong đàn.

Thứ nhất: tốc độ diễn biến

Bệnh tụ huyết trùng do Pasteurella multocida có thể diễn biến rất nhanh, khiến gà sốt, bỏ ăn, tiêu chảy, chảy dịch miệng và chết đột ngột. Newcastle cũng có thể trở nặng trong vài ngày; một số tài liệu chăn nuôi ghi nhận gà có thể chết sau 3–4 ngày ở thể nặng. Ngược lại, giun sán, ký sinh trùng đường ruột, thiếu dinh dưỡng hoặc bệnh mãn tính thường làm gà chậm lớn từ từ.

Người nuôi nên ghi ba mốc: lúc phát hiện dấu hiệu đầu tiên, thời điểm gà ngừng ăn và thời điểm xuất hiện khó thở hoặc tiêu chảy. Nếu diễn biến thay đổi trong vài giờ, không nên chờ đủ “dấu hiệu đặc trưng” mới xử lý. Đây là thông tin có giá trị hơn việc đoán bệnh dựa trên một màu phân, bởi nhiều bệnh có biểu hiện trùng nhau.

Thứ hai: bệnh chỉ xảy ra ở một con hay cả đàn?

Một con gà bị xước chân, stress hoặc rối loạn tiêu hóa do thức ăn có thể là vấn đề cá thể. Hai hoặc nhiều con cùng hắt hơi, tiêu chảy, xù lông trong 24–48 giờ lại gợi ý nguồn lây hoặc điều kiện chuồng trại. Các yếu tố thường bị bỏ qua gồm máng nước bẩn, dụng cụ dùng chung, chim trời, chuột, người chăm sóc và gà mới nhập đàn chưa cách ly.

Quy trình cách ly nên gồm các bước:

1. Đưa gà nghi bệnh sang khu riêng, cách đàn khỏe và khu luyện tập.
2. Dùng máng ăn, máng uống, dép hoặc dụng cụ riêng cho khu cách ly.
3. Chăm đàn khỏe trước, chăm gà bệnh sau; rửa tay và thay dép giữa hai khu.
4. Ghi số gà bệnh, số chết, thời gian khởi phát và loại thức ăn gần đây.
5. Liên hệ thú y nếu có chết đột ngột, khó thở, tiêu chảy máu hoặc lây lan nhanh.

Khử trùng chuồng không có nghĩa phun hóa chất lên gà. Cần dọn phân, rửa sạch chất hữu cơ, để khô rồi dùng chất sát trùng theo đúng nhãn sản phẩm. Trường Đá Gà khuyến nghị người nuôi xem quy trình cách ly và vệ sinh chuồng gà trước khi đưa gà mới vào đàn.

Hãy lưu lại quy trình phòng bệnh và kỹ thuật chăm sóc được hệ thống hóa tại Trường Đá Gà để giảm sai sót trong khâu cách ly.

Tìm hiểu thêm

Thứ ba: hô hấp, tiêu hóa hay thần kinh?

Phân loại nhóm triệu chứng giúp lựa chọn cách xử lý ban đầu, dù vẫn cần xét nghiệm hoặc khám thú y để xác nhận. Nhóm hô hấp gồm khò khè, ho, hắt hơi, chảy dịch và há mỏ; nhóm tiêu hóa gồm tiêu chảy, phân máu, diều bất thường và sụt cân; nhóm thần kinh gồm vẹo cổ, run, mất thăng bằng hoặc liệt. Newcastle có thể đồng thời ảnh hưởng hô hấp, tiêu hóa và thần kinh, vì vậy cần đặc biệt thận trọng.

• Hô hấp: tăng thông thoáng, giảm bụi, cách ly, kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm.
• Tiêu hóa: cung cấp nước sạch, giữ thức ăn khô, thu mẫu phân mới nếu thú y yêu cầu.
• Thần kinh: hạn chế bắt giữ, tránh cho vận động, cách ly nghiêm ngặt và liên hệ chuyên môn.
• Suy kiệt: giữ ấm vừa phải, giảm stress, không ép ăn hoặc đổ thuốc vào miệng khi gà đang khó thở.

Những trường hợp ngoại lệ nào dễ bị bỏ sót?

Không phải gà xù lông đều mắc bệnh truyền nhiễm, và không phải gà vẫn ăn là hoàn toàn khỏe. Thời tiết, vận động, thay đổi thức ăn, ký sinh trùng và chất lượng chuồng có thể tạo biểu hiện giống bệnh. Ngược lại, gà có thể mang bệnh ở giai đoạn sớm nhưng chỉ giảm hoạt động nhẹ, nên cần xem xét cả bối cảnh thay vì một dấu hiệu riêng.

Gà mệt sau luyện tập có phải bị bệnh?

Gà mệt sau vận động thường hồi phục dần trong thời gian ngắn, vẫn phản ứng với môi trường và không có phân bất thường, dịch mũi hay mào tím. Gà bị bệnh thường không hồi phục sau nghỉ ngơi, tiếp tục xù lông, bỏ ăn hoặc có tiếng thở lạ. Nếu gà thở há mỏ kéo dài, lắc đầu hoặc mất thăng bằng, không nên cho luyện tập tiếp.

Sai lầm phổ biến là dùng rượu thuốc, xoa bóp mạnh hoặc ép gà vận động để “ra bệnh”. Những cách này có thể làm mất nước, tăng stress và che lấp triệu chứng quan trọng. Sau khi vận động, hãy để gà nghỉ ở nơi sạch, mát vừa phải, cung cấp nước và kiểm tra lại sau 30–60 phút.

Gà chậm lớn do đâu ngoài bệnh truyền nhiễm?

Gà chậm lớn có thể liên quan Reovirus, giun sán, Histomonas meleagridis, cầu trùng, thương hàn, Newcastle, CRD, thiếu dinh dưỡng, mật độ nuôi cao hoặc quá trình ấp nở không phù hợp. Gà thả vườn có nguy cơ tiếp xúc với trứng giun, vật chủ trung gian và nền đất ẩm nhiều hơn. Gà con bị ảnh hưởng nhiệt độ ấp cũng có thể phát triển kém trong thời gian dài, dù sau đó được nuôi đúng.

Tẩy giun cần dựa trên tuổi, khối lượng, nguy cơ phơi nhiễm và hướng dẫn sản phẩm; không nên tự lặp lại thuốc theo lịch cố định nếu chưa đánh giá đàn. Một số hướng dẫn chăn nuôi đề cập các mốc khoảng 40, 70 và 100 ngày đối với gà nuôi dài ngày, nhưng đây không phải liều dùng chung cho mọi giống hoặc mọi sản phẩm. Sau điều trị, cần theo dõi phân, ăn uống và cân nặng thay vì chỉ nhìn gà có vẻ tỉnh hơn.

Có nên tự dùng kháng sinh ngay khi thấy gà bệnh?

Không nên tự dùng kháng sinh ngay, vì nhiều bệnh nguy hiểm ở gà chọi là bệnh do virus, còn kháng sinh không tiêu diệt được virus. Dùng sai thuốc hoặc sai liều có thể làm chậm chẩn đoán, tạo nguy cơ kháng thuốc và gây tồn dư nếu gà thuộc chuỗi thực phẩm. Chỉ sử dụng thuốc thú y được phép lưu hành, đúng nhãn và theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Đặc biệt, không nên phối hợp nhiều sản phẩm như Flodoxy Oral, Fendox Plus, Maxflo Oral Gold, Fluquin Wsp Pro hoặc Neo-Oxy theo kinh nghiệm truyền miệng. Tên thương mại, hoạt chất, nồng độ và thời gian ngừng thuốc có thể khác nhau giữa sản phẩm. Hãy chụp nhãn thuốc, ghi cân nặng gà và mô tả triệu chứng để chuyên môn đưa ra hướng dẫn chính xác hơn.

Khi nào cần gọi thú y ngay?

Cần gọi thú y ngay khi gà chết đột ngột, nhiều con mắc cùng lúc, khó thở nặng, mào tím, tiêu chảy có máu, vẹo cổ, liệt hoặc mất nước rõ. Đây là các dấu hiệu có thể liên quan bệnh truyền nhiễm hoặc tình trạng cấp tính cần chẩn đoán, lấy mẫu và kiểm soát lây lan. Không vận chuyển cả đàn đến nơi đông gà trước khi được hướng dẫn, vì hành động đó có thể làm phát tán mầm bệnh.

Khi liên hệ thú y, hãy cung cấp bốn nhóm thông tin: tuổi và số lượng gà, thời điểm bắt đầu, tỷ lệ mắc hoặc chết, lịch vaccine và thuốc đã dùng. Nếu có thể, giữ mẫu phân mới trong dụng cụ sạch theo hướng dẫn chuyên môn; không tự mổ xác hoặc vứt xác xuống ao, vườn và nguồn nước. Tại Việt Nam, người nuôi cũng nên tham khảo hướng dẫn thú y địa phương khi nghi ngờ Newcastle hoặc cúm gia cầm.

Quý độc giả có thể xem thêm lịch vaccine và phòng bệnh cho gà chọi để chủ động hơn trước mùa mưa, thay đổi nhiệt độ và thời điểm nhập đàn.

Tìm hiểu thêm

Phán quyết: phát hiện sớm quan trọng hơn đoán đúng ngay

Nhận biết gà chọi bị bệnh hiệu quả không nằm ở việc gọi đúng tên bệnh trong vài phút, mà ở khả năng phát hiện thay đổi sớm, cách ly đúng và cung cấp thông tin đầy đủ cho thú y. Hãy ưu tiên năm nhóm quan sát: mắt và mào, hô hấp, phân, ăn uống và tư thế; sau đó đối chiếu tốc độ diễn biến cùng số lượng gà mắc. Một con gà khỏe không chỉ có vẻ ngoài đẹp mà còn ăn ổn định, thở êm, phản ứng nhanh và phục hồi tốt sau vận động.

Trường Đá Gà nhấn mạnh ba việc không nên trì hoãn: tách gà bất thường khỏi đàn, vệ sinh dụng cụ dùng chung và dừng các bài luyện khi gà có dấu hiệu suy yếu. Không tự trộn nhiều thuốc, không bỏ qua gà chết đột ngột và không đưa gà mới vào đàn khi chưa theo dõi cách ly. Cách làm có hệ thống giúp giảm thiệt hại, bảo vệ đàn khỏe và giữ việc chăm sóc gà chọi an toàn hơn.

Nếu cần tiếp tục xây dựng kiến thức về giống, kỹ thuật luyện và phòng bệnh, Trường Đá Gà luôn là điểm tham khảo thuận tiện cho người hâm mộ.

Tìm hiểu thêm

Câu hỏi thường gặp

Q: Nhận biết gà chọi bị bệnh qua dấu hiệu nào đầu tiên?

A: Dấu hiệu sớm thường là giảm hoạt động, xù lông, ăn ít, mắt kém linh hoạt hoặc phân thay đổi. Người nuôi nên quan sát gà vào cùng thời điểm mỗi ngày và so sánh với trạng thái bình thường của chính con gà đó. Nếu có thêm khò khè, mào tím, tiêu chảy máu hoặc nhiều con cùng mắc, cần cách ly và liên hệ thú y ngay.

Q: Gà chọi bị khò khè nên xử lý thế nào?

A: Hãy cách ly gà khò khè, cải thiện thông thoáng, giảm bụi và không cho vận động. Khò khè có thể do viêm phế quản truyền nhiễm, bệnh do vi khuẩn, virus hoặc kích ứng từ amoniac, nên không thể chọn thuốc chỉ dựa vào tiếng thở. Nếu gà há mỏ, vươn cổ, tím mào hoặc tiếp tục suy yếu, cần khám thú y trong ngày.

Q: Phân xanh ở gà chọi có phải Newcastle không?

A: Phân xanh không đủ để kết luận gà mắc Newcastle, nhưng phân xanh kéo dài kèm bỏ ăn, khó thở, suy sụp hoặc dấu hiệu thần kinh là tình huống đáng lo. Newcastle có thể gây biểu hiện hô hấp, tiêu hóa và thần kinh, trong khi nhiều bệnh khác cũng làm phân đổi màu. Hãy ghi mẫu phân, cách ly gà và cung cấp lịch vaccine cho thú y.

Q: Gà chọi bị bệnh có nên cho uống kháng sinh ngay không?

A: Không nên tự cho uống kháng sinh ngay khi chưa xác định nguyên nhân và hoạt chất phù hợp. Kháng sinh không điều trị được bệnh do virus, còn dùng sai có thể gây kháng thuốc, tồn dư và làm chậm chẩn đoán. Chỉ dùng sản phẩm thú y đúng nhãn, đúng liều theo khối lượng và hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Q: Gà chọi chậm lớn khác gì gà đang mắc bệnh cấp tính?

A: Gà chậm lớn thường suy giảm từ từ, trong khi bệnh cấp tính có thể khiến gà bỏ ăn, khó thở, tiêu chảy hoặc chết trong thời gian ngắn. Nguyên nhân chậm lớn gồm giun sán, cầu trùng, Histomonas meleagridis, Reovirus, dinh dưỡng kém, mật độ cao và di chứng sau bệnh. Cân gà hằng tuần, kiểm tra phân và đánh giá cả đàn sẽ cho thông tin đáng tin cậy hơn.

Q: Khi nào cần cách ly gà chọi nghi bệnh?

A: Cần cách ly ngay khi gà có từ hai dấu hiệu bất thường trở lên hoặc khi nhiều con cùng thay đổi sức khỏe trong 24–48 giờ. Khu cách ly nên có máng ăn, máng uống và dụng cụ riêng; chăm đàn khỏe trước rồi mới chăm gà bệnh. Sau đó rửa tay, thay dép và vệ sinh chất hữu cơ trước khi sát trùng chuồng.

Q: Có cần đưa gà chọi đi thú y khi chỉ bị xù lông không?

A: Nếu gà chỉ xù lông trong thời gian ngắn do lạnh hoặc stress nhưng vẫn ăn, thở bình thường và nhanh chóng hồi phục, có thể tiếp tục theo dõi. Nếu xù lông kéo dài quá vài giờ, đi kèm bỏ ăn, phân lỏng, mắt lờ đờ, mào đổi màu hoặc tụ góc chuồng, nên cách ly và hỏi thú y. Không nên cho luyện tập hoặc tự phối hợp thuốc trong giai đoạn chưa rõ nguyên nhân.